Książki o muzyce 2014

Katarzyna Markiewicz: Oskar Kolberg (1814–1890) - wyd. Muzeum Wsi Radomskiej, Instytut Muzyki i Tańca (2014)

Rok 2014 przyniósł kilkanaście nowych książek, wydanych z okazji obchodów Roku Kolberga czyli 200. rocznicy urodzin wybitnego folklorysty i etnografa. Ukazały się m.in. dwie znaczące pozycje biograficzne o jubilacie: bogato ilustrowany album Oskar Kolberg (1814–1890) autorstwa Katarzyny Markiewicz (wyd. Muzeum Wsi Radomskiej i Instytut Muzyki i Tańca), będący popularnym przedstawieniem kolejnych etapów i najważniejszych epizodów z życia Kolberga, oraz biografia pióra Agaty Skrukwy, opublikowana w formie książki i audiobooka (wyd. Instytut im. Oskara Kolberga i Instytut Muzyki i Tańca). Specjalnie z myślą o najmłodszych czytelnikach wydano zbiór bajek pt. Aż tu nagle…, pochodzących z Dzieł Wszystkich, wybranych i opracowanych przez Elżbietę Millerową i zilustrowanych muzycznie przez Kaję i Janusza Prusinowskich (wyd. Instytut Oskara Kolberga, Instytut Muzyki i Tańca – książka i CD) oraz tom Polskie legendy miejskie (wyd. Stowarzyszenie Thesaurus Silesiae Skarb Śląski), zebrane przez dr. hab. Dionizjusza Czubalę. Kilka publikacji poświęconych zostało przybliżeniu folkloru muzycznego poszczególnych regionów Polski, m.in. antologia Folklor muzyczny ziemi radomszczańskiej (wyd. Łódzki Dom Kultury), zawierająca opis regionu, charakterystykę etnograficzną oraz pieśni rodzinne, doroczne i powszechne, książka Źródła kultury ludowej Puszczy Sandomierskiej (wyd. Muzeum Kultury Ludowej w Kobuszowej) oraz Przemyskie 2014 – Lud. Jego pieśni, muzyka i tańce, mowa, podania wraz z płytą Wschód bliski – Pieśni z Przemyskiego (wyd. Stowarzyszenie Muzyka Dawna w Jarosławiu) – zbiór 220 wywiadów zrealizowanych w 150 miejscowościach i nagrań ponad 4000 utworów tradycyjnych, a także opisów zwyczajów, obrzędów, zabaw, podań, modlitewek i anegdot (materiał udostępniony nieodpłatnie w postaci pliku PDF na stronie wydawcy). Z inicjatywy Instytutu Muzyki i Tańca ukazały się również trzy znaczące publikacje podsumowujące stan wiedzy o muzyce ludowej: Raport o stanie tradycyjnej kultury muzycznej pod red. Weroniki Grozdew-Kołacińskiej, prezentujący problem współczesnego istnienia, funkcji, trwania lub zaniku oraz powszechnego odbioru folkloru muzycznego oraz stanu muzycznej kultury tradycyjnej polskiej i w Polsce, Raport o muzeach etnograficznych i skansenach, będący opracowaniem autorstwa Daniela Kuneckiego na temat zbiorów dotyczących muzyki i tańca (instrumenty muzyczne, zapisy nutowe, modele tańca, archiwalia, nagrania i zasoby cyfrowe) w kolekcjach muzealnych oraz Katalog polskich utworów muzycznych inspirowanych folklorem czyli zebrany przez Aleksandrę Bilińską wykaz ok. 1000 kompozycji, powstałych na przestrzeni ostatnich 200 lat. Pełny wykaz publikacji wydanych z okazji obchodów 200. rocznicy urodzin Oskara Kolberga dostępny jest w Raporcie – Rok Kolberga 2014.

Z okazji obchodów innego jubileuszu – 100. rocznicy urodzin Andrzeja Panufnika, w roku 2014 ukazały się dwie cenne publikacje biograficzne, poświęcone wybitnemu kompozytorowi i dyrygentowi: Panufnik. Autobiografia (tłum. Marta Glińska i Beata Bolesławska-Lewandowska, wyd. Wydawnictwo „Marginesy”) oraz Panufnik. Architekt emocji autorstwa Beaty Bolesławskiej-Lewandowskiej (wyd. Polskie Wydawnictwo Muzyczne / Narodowy Instytut Audiowizualny). Pierwsza z nich jest wznowieniem polskiej wersji autobiografii Andrzeja Panufnika, wydanej oryginalnie w Londynie w 1987 roku jako Composing Myself (wyd. Methuen), a w Polsce w roku 1990 (Niezależna Oficyna Wydawnicza, tłum. Marta Glińska). Panufnik. Architekt emocji to z kolei zbiór 12 rozmów autorki z osobami bliskimi kompozytorowi i jego muzyce: Camillą, Roxanną i Jeremym Panufnikami, Łukaszem Borowiczem, Andrzejem Dzierżyńskim, Gerardem Schwarzem, Stanisławem Skrowaczewskim, Wandą Wiłkomirską, Ewą Pobłocką, Markiem Stephensonem, Wojciechem Michniewskim i Julianem Andersonem. Pełny wykaz publikacji i artykułów wydanych z okazji obchodów 100. rocznicy urodzin artysty dostępny jest w Raporcie o obecności muzyki Andrzeja Panufnika w Polsce i na świecie.

Jako „aneks” do obchodów Roku Witolda Lutosławskiego 2013 ukazała się książka Aleksandra Laskowskiego Lutosławski. Skrywany wulkan (wyd. Polskie Wydawnictwo Muzyczne), będąca zapisem rozmów na temat osoby i twórczości kompozytora, jakie autor przeprowadził z takimi dyrygentami, jak Sir Simon Rattle, Antoni Wit, Esa-Pekka Salonen i Edwardem Gardnerem. Z kolei Towarzystwo im. Witolda Lutosławskiego przygotowało obszerną publikację pt. Okupacyjne losy muzyków. Warszawa 19391945, w której przywołane zostały wspomnienia artystów lat wojny, relacje świadków oraz przedstawione dokumenty, listy i fotografie. Wśród bohaterów książki przeważają muzycy z bliskiego kręgu Witolda Lutosławskiego: koledzy ze studiów w Konserwatorium, muzyczni partnerzy, przyjaciele.

Wśród pozycji rocznicowych 2014 roku znalazła się m.in. także księga jubileuszowa dedykowana prof. dr. hab. Leonowi Markiewiczowi w osiemdziesiąte piąte urodziny pt. Kto chce zapalać innych, sam musi płonąć. O relacji mistrz – uczeń pod red. naukową Grażyny Darłak (Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, Frodo). To zbiór 19 rozpraw i studiów omawiających teoretyczne podstawy relacji mistrz – uczeń, kwestie autorytetu i mistrzostwa oraz prezentujących wypowiedzi i sylwetki twórcze wybitnych osobowości.

Elżbieta Jasińska-Jędrosz: Rękopisy muzyczne w zbiorach Archiwum Kompozytorów Polskich - wyd. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego (2014)Niezwykle cenną i długo oczekiwaną publikację przygotowało Archiwum Kompozytorów Polskich, działające przy Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego. W 2014 roku ukazał się I tom obszernego katalogu opracowanego przez Elżbietę Jasińską-Jędrosz we współpracy z Magdaleną Borowiec pt. Rękopisy muzyczne w zbiorach Archiwum Kompozytorów Polskich Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie (wyd. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego). Ponad 700-stronicowa księga obejmuje ok. 2000 pozycji katalogowych, stanowiących ok. 1/3 zasobów muzykaliów AKP. Zawiera niezbędne dane służące do identyfikacji dzieła, a także informacje o współtwórcach utworu, czasie jego powstania, aparacie wykonawczym, objętości nutowego zapisu utworu, zawartości dzieł cyklicznych, proweniencji i sygnaturze. Autorka uwzględniła zarówno pojedyncze utwory (i ich fragmenty), jak i całe spuścizny kompozytorskie, wielkie dzieła uznanych twórców i utwory amatorów.

Muzyce polskich kompozytorów XX wieku poświęcona została także publikacja autorstwa Grażyny Darłak pt. Inspiracje religijne w twórczości kompozytorów środowiska katowickiego w latach 19452005 (wyd. Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, Frodo), przedstawiająca w sposób syntetyczny inspiracje religijne ujawniające się po II wojnie światowej w utworach kompozytorów środowiska katowickiego – związanych z Akademią Muzyczną i tamtejszym Oddziałem Związku Kompozytorów Polskich.

W 2014 roku ukazały się ponadto nowe książki o Karolu Szymanowskim – Ja niegdyś Roger... Studia i szkice literackie o Karolu Szymanowskim autorstwa Edwarda Bonieckiego (wyd. Oficyna Wydawnicza „Aspra-JR”, Kasa im. Józefa Mianowskiego – Fundacja Popierania Nauki) oraz o Karolu Kurpińskim, pióra zmarłego w 2011 roku ks. prof. Tadeusza Przybylskiego (wyd. Towarzystwo Muzyczne im. Karola Kurpińskiego).

Z inicjatywy Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk wydane zostały dwie ciekawe prace o operze: Teatr muzyczny Stanisława Moniuszki pod red. Magdaleny Dziadek i Elżbiety Nowickiej oraz publikacja Natchnienia poety i muzyka żenić się z sobą powinny. Studia i szkice o libretcie, inicjująca serię książek wyrastających z namysłu nad różnymi aspektami libretta operowego, będących efektem studiów prowadzonych przez Centrum Badań nad Teatrem Muzycznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pośród podejmowanych w książce zagadnień znalazły się m.in. tematy operowych form, przekładu libretta i adaptacji operowej, czy refleksje nad operą dwudziestowieczną ujęte w perspektywie fascynacji koncepcjami psychologicznymi i antropologicznymi. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk wydało również publikację Agnieszki Budzińskiej-Bennett, mediewistki i wokalistki związanej ze słynną szwajcarską Schola Cantorum Basiliensis, pt. Subtilitas. Słyszalne i niesłyszalne aspekty motetu ars antiqua. Tekst – kontekst – intertekst. To rzadka pozycja dotycząca muzyki średniowiecznej w języku polskim, poruszająca złożoną problematykę tego niełatwego do zinterpretowania gatunku.

Wśród publikacji o lżejszym charakterze wyróżnia się zbiór felietonów Ludwika Erhardta, wieloletniego redaktora naczelnego „Ruchu Muzycznego” pt. Circa 180 (wyd. Me-Komp). Jak czytamy w recenzji wydawniczej publikacji pióra Adama Neuera, jest to książka osobliwa „do czytania, oglądania i przemyślenia”, ukazująca być może „nie w porę muzyczne i estetyczne rozterki Polaków”.

Wojciech Siwek, Bogusław Klimsa: Jazz nad Odrą 1964–2014 - wyd. C2 (2014)W 2014 roku ukazało się także wiele cennych publikacji o jazzie i muzyce rozrywkowej. Z okazji 50-lecia Wrocławskiego Festiwalu Jazzowego „Jazz nad Odrą” wydana została dwutomowa praca pt. Jazz nad Odrą 19642014 (wyd. C2) autorstwa Wojciecha Siwka i Bogusława Klimsy. Pierwszy jej tom obejmuje chronologicznie zapisane informacje (plakaty, kalendarium, laureaci, biuletyny, dyskografia, miejsca wszystkich koncertów, wspomnienia uczestników, fragmenty wywiadów), drugi zaś prezentuje fotografie muzyków, zespołów od pierwszego festiwalu po 49., który miał miejsce w 2013 roku. Nakładem Wydawnictwa Literackiego ukazała się obszerna publikacja pt. Był jazz. Krzyk jazz-bandu w międzywojennej Polsce pióra Krzysztofa Karpińskiego – prawnika, pianisty, entuzjasty jazzu i badacza jego historii. To pierwsza książka w całości poświęcona początkom popularności tego gatunku w Drugiej Rzeczypospolitej, nakreślona na barwnym obyczajowym tle. Autor opisuje najwybitniejszych wykonawców muzyki synkopowanej w dwudziestoleciu i miejsca, które tętniły jazzem. Do pisania o jazzie (i o sobie) sięgnął także trębacz i kompozytor, powszechnie uważany za jednego z najlepszych trębaczy jazzowych na świecie – Tomasz Stańko. W swojej autobiografii pt. Desperado! (wyd. Wydawnictwo Literackie) opowiada o początkach polskiego jazzu, legendarnych koncertach i sesjach nagraniowych, o wspaniałych muzykach, z którymi miał okazję współpracować. Dopełnieniem opowieści o muzyce i życiu są barwne reprodukcje niezwykle oryginalnych szkiców kompozycji i liczne, często niepublikowane wcześniej, fotografie.

Dariusz Michalski: Trzysta tysięcy gitar nam gra - wyd. Iskry (2014)Muzyka rozrywkowa zyskała w 2014 roku aż trzy cenne, syntetyczne prace. Ukazał się trzeci tom serii Historia polskiej muzyki rozrywkowej lata 19581973 pt. Trzysta tysięcy gitar nam gra autorstwa Dariusza Michalskiego (wyd. Iskry). To zarówno obszerna encyklopedia, kronika i historyczny zapis faktów oraz opis ludzi, jak i fascynująca opowieść o młodzieńczych latach polskiego big-beatu i rock & rolla. Muzyczny alfabet od Abby do Zucchero pióra jednego z najpopularniejszych polskich prezenterów Marka Sierockiego oraz Witolda Górki (wyd. Olé) prezentuje 50 sylwetek gwiazd estrady – polskich i zagranicznych – oraz ich największe przeboje. Wspomnienia opatrzone zostały fragmentami archiwalnych wywiadów Sierockiego emitowanych w Radiu Vox. Z kolei nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego ukazała się publikacja Hip-Hop w Polsce od blokowisk do kultury popularnej pod red. Miłosza Miszczyńskiego, omawiająca znaczenie kultury hip-hopowej dla kultury popularnej w Polsce oraz reguły i konteksty hip-hopu oraz sposoby ich naukowego badania. Autorzy, reprezentujący różne dyscypliny naukowe (socjologia, antropologia kulturowa, językoznawstwo, literaturoznawstwo) podjęli się interpretacji wybranych fragmentów kultury hip-hopowej, używając specyficznych dla swoich dyscyplin aparatów teoretycznych i metodologicznych. Publikacja daje tym samym różnorodny obraz zjawiska, które od połowy lat 90. XX wieku ugruntowuje swoją pozycję w polskiej kulturze.

Wśród pozycji autobiograficznych warto wspomnieć m.in. książki: Radiota, czyli skąd się biorą Niedźwiedzie znanego radiowca Marka Niedźwieckiego (wyd. Wielka Litera), Życie jest piosenką Jacka Cygana (wyd. Znak) oraz Muzyka życia Joanny Rawik (wyd. Studio Emka).

Muzyka jako dyscyplina pomocnicza w pedagogice specjalnej zyskała uznanie m.in. u autorów publikacji Muzyka w logopedii. Terapia, wspomaganie, wsparcie – trzy drogi, jeden cel (wyd. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika). Pozycja ta adresowana jest zwłaszcza do logopedów, nauczycieli nauczania początkowego, terapeutów, pedagogów specjalnych i studentów kierunków pedagogicznych. Z kolei książka Joanny Posłusznej pt. Osobowość a preferencje muzyczne (wyd. Wydawnictwo UMCS) to jedna z nielicznych w polskiej literaturze pozycji zawierających analizę związków między muzyką a właściwościami psychicznymi człowieka. Autorka omawia, w jaki sposób pewne cechy osobowości wpływają na preferencje określonych gatunków muzycznych i jak determinują postrzeganie muzyki.

Anna Iwanicka-Nijakowska
2015-08-10

 

Artykuły powiązane

 
 
powrót

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celu świadczenia usług i w celach statystycznych. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce, w jej ustawieniach. Jeżeli wyrażasz zgodę na zapisywanie informacji zawartej w cookies, kliknij „Zamknij”. Jeżeli nie wyrażasz zgody – zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce cookies

Zamknij